Trà xanh, ô long, hồng trà: cùng một lá, vì sao khác vị?

Nhiều người ngạc nhiên khi biết trà xanh, ô long và hồng trà đều đến từ cùng một loài cây: Camellia sinensis. Khác biệt chủ yếu không nằm ở cây, mà ở những gì xảy ra với lá trà sau khi hái.

Chuyện của quá trình oxy hoá

Khi lá trà bị làm dập và tiếp xúc với không khí, các enzym trong lá bắt đầu phản ứng — người làm trà gọi đây là quá trình oxy hoá (đôi khi được gọi chưa chính xác là "lên men"). Lá chuyển dần từ xanh sang nâu, giống như một lát táo cắt ra để lâu ngoài không khí.

Người làm trà có thể dừng quá trình này sớm hay muộn bằng nhiệt — sao chảo, hấp hoặc sấy. Dừng ở đâu, trà sẽ thành loại đó:

• Trà xanh: lá được làm nóng gần như ngay sau khi hái để chặn oxy hoá. Nước trà xanh trong, vị tươi, hơi chát, có khi thoảng mùi cỏ non hay cốm.
• Ô long: lá được oxy hoá một phần rồi mới dừng. Vì "một phần" có thể ít hoặc nhiều, ô long rất đa dạng: có loại xanh, thơm hoa; có loại rang đậm, thơm mùi mật và gỗ.
• Hồng trà: lá được để oxy hoá gần như hoàn toàn. Người Việt gọi là hồng trà theo màu nước đỏ, còn tiếng Anh gọi là black tea theo màu lá khô. Vị đậm, tròn, hợp pha cùng sữa.

Trà ướp hoa, matcha thì sao?

Trà lài thường là trà xanh được ướp cùng hoa lài để lá hút hương. Cốt trà vẫn là trà xanh, chỉ thêm lớp hương hoa.

Matcha cũng là trà xanh, nhưng cách làm khác: cây được che bớt nắng một thời gian trước khi hái, lá được hấp, sấy, bỏ cuống gân rồi nghiền thành bột mịn. Khi uống matcha, ta uống cả lá chứ không chỉ nước ngâm — vì vậy vị đậm và màu xanh rất rõ.